Masz w domu butelki, talerze albo słoiki i zastanawiasz się, jak zrobić decoupage na szkle? W tym artykule znajdziesz konkretny opis kroków i sprawdzone sztuczki. Dzięki nim zwykłe szkło zamienisz w dekoracje z efektem szronu, złoceniami i patyną.
Jakie szkło i materiały wybrać do decoupage?
Od wyboru szkła zależy wygoda pracy i końcowy efekt. Najłatwiej pracuje się na gładkich, przezroczystych powierzchniach, bez dużych przetłoczeń. Świetnie sprawdzają się butelki po winie, whisky, słoiki po miodzie, szklane talerze, misy, bombki czy lampiony. Wiele osób sięga po słoiki z zamknięciem na klips, bez „ślimaczków” od zakrętek, bo po ozdobieniu wyglądają jak eleganckie wazony.
Materiały, które przydadzą się przy większości projektów, to między innymi: papier ryżowy lub serwetki, klej do decoupage, farba akrylowa biała, pędzle gąbkowe, lakier oraz dodatki do efektów specjalnych, na przykład efekt szronu, płatki do złoceń czy ciekła patyna. Warto mieć pod ręką także aceton techniczny albo alkohol do odtłuszczania szkła.
Podstawowa lista produktów
Żeby praca przebiegała płynnie, dobrze jest przygotować cały zestaw materiałów przed rozpoczęciem malowania. Wtedy nie przerywasz w połowie, kiedy klej już schnie, a Ty szukasz pędzla czy chusteczki.
Do typowego projektu – na przykład butelki z motywem motyli lub talerza z serwetką – przydają się:
- szklany przedmiot: butelka, talerzyk, słoik, bombka,
- odtłuszczacz: płyn do naczyń, alkohol, aceton techniczny albo benzyna ekstrakcyjna,
- primer do szkła lub bezbarwny lakier jako podkład zwiększający przyczepność,
- farba akrylowa biała albo farba ceramiczna czy kredowa,
- klej do decoupage na szkło, ceramikę lub uniwersalny, który po wyschnięciu jest przezroczysty,
- papier ryżowy albo serwetki z wybranym motywem,
- pędzle płaskie, pędzle gąbkowe, małe nożyczki, drobny papier ścierny,
- lakier akrylowy lub rozpuszczalnikowy, w zależności od dekoracji.
Papier ryżowy czy serwetka?
W dekoracjach na szkle bardzo dobrze sprawdza się papier ryżowy. Jest bardziej wytrzymały niż serwetka i mniej się marszczy. Łatwiej go przyklejać na butelkach czy słoikach, szczególnie jeśli dopiero zaczynasz przygodę z tą techniką. Nadaje delikatnie przezroczysty efekt, więc tło pod spodem ma duże znaczenie.
Serwetka daje z kolei bardzo lekkie, romantyczne wykończenie. Jest cieńsza, więc po dobrze wykonanym klejeniu wzór wygląda jak nadruk bez widocznych krawędzi. Wymaga jednak ostrożnego nakładania kleju i precyzyjnego wygładzania, bo mokra łatwo się rwie. Dlatego wiele osób zaczyna od papieru ryżowego, a później przechodzi do serwetek.
Jak przygotować szkło do decoupage?
Przyczepność farby i kleju do szkła nie jest tak dobra jak do drewna, dlatego przygotowanie powierzchni ma ogromne znaczenie. Bez odtłuszczenia i podkładu dekoracja może się po czasie łuszczyć lub odchodzić płatami.
Najpierw szklany przedmiot trzeba umyć w wodzie z dodatkiem płynu do naczyń i dokładnie wysuszyć. Potem przychodzi czas na odtłuszczanie – świetnie sprawdza się aceton techniczny, alkohol lub benzyna ekstrakcyjna. Niektóre osoby matowią szkło drobnoziarnistym papierem ściernym, co dodatkowo poprawia przyczepność farby.
Podkład i malowanie tła
Na gładłe, śliskie szkło dobrze jest nałożyć warstwę podkładową. Można użyć primeru do szkła, bonding primera albo bezbarwnego lakieru. Cienko pomaluj całą powierzchnię miękkim pędzlem, a potem odstaw do wyschnięcia zgodnie z zaleceniem producenta.
Kiedy podkład wyschnie, przychodzi kolej na tło. Najczęściej używana jest biała farba akrylowa lub ceramiczna. Wiele osób aplikuje ją pędzlem gąbkowym, tapując, czyli dotykając i odrywając gąbkę od powierzchni. Dzięki temu nie powstają widoczne smugi, a motyw z papieru staje się później wyrazisty. Zwykle nakłada się dwie lub trzy cienkie warstwy, każdej dając czas na dokładne wyschnięcie.
Jak uniknąć problemów przy oklejaniu taśmą?
Jeśli chcesz oddzielić fragment butelki na inny efekt, na przykład efekt szronu na górze i biały dół, przyda się taśma washi. Ustaw ją równo na wybranej wysokości. Jedna rzecz potrafi zepsuć nastrój – odrywanie taśmy w złym kierunku. Gdy pociągniesz ją „z farbą”, możesz zdjąć razem z nią całe fragmenty malowanego tła.
Dlatego taśmę zawsze zrywaj w kierunku przeciwnym do ruchu pędzla, którym nakładałeś farbę. Jeśli mimo to pojawi się ubytek, można go po prostu domalować i po wyschnięciu kontynuować pracę. Takie drobne poprawki zdarzają się nawet doświadczonym osobom.
Jak krok po kroku zrobić decoupage na szklanej butelce?
Bardzo wdzięcznym projektem jest ozdobiona butelka po whisky albo winie. Może stać się świecznikiem, dekoracją świąteczną albo opakowaniem na domową nalewkę. Proces jest podobny niezależnie od motywu czy kolorystyki.
Dla przejrzystości pracy można podzielić ją na etapy: przygotowanie powierzchni, przyklejenie motywu, efekty specjalne i wykończenie lakierem oraz patyną.
Przyklejanie papieru ryżowego
Gdy farba na butelce wyschnie, przychodzi moment na papier ryżowy. Motywy możesz wycinać gilotyną, nożyczkami albo wydzierać palcami – zależy od tego, czy chcesz mieć ostre, czy miękkie krawędzie. W przypadku wzorów z prostokątami, jak motyle w stylu vintage, przydaje się gilotyna, która szybko przycina równe brzegi.
Butelkę pokryj cienką warstwą kleju do decoupage z werniksem. Na środku przyłóż pierwszy motyw, delikatnie wygładź i zamaluj od góry klejem, prowadząc pędzel od środka na zewnątrz. Kolejne ilustracje doklejaj w podobnych odstępach. Możesz je odmierzyć linijką albo – jak robi wiele osób – układać „na oko”, kierując się kompozycją.
Efekt szronu na górnej części butelki
Podczas gdy dół z motywem schnie, górną część butelki można pokryć preparatem dającym efekt szronu. Produkty typu DailyArt CAMELEON BLUE nakłada się pędzlem gąbkowym lub miękkim pędzlem, starannie rozprowadzając po powierzchni. Jedna warstwa daje delikatne zamglenie, dwie warstwy – wyraźny, matowy szron.
Żeby uzyskać równy efekt, nakładaj preparat w jednym kierunku, bez dociskania zbyt mocno. Po wyschnięciu nie trzeba go już lakierować, bo preparaty szroniące z założenia pozostają matowe i nie lubią dodatkowych warstw na wierzchu.
Jak zrobić złocenia i dekoracyjne wykończenia?
Złoto na szkle potrafi całkowicie odmienić charakter pracy. Szklana butelka z płatkami do złoceń wygląda jak luksusowa dekoracja, choć w rzeczywistości powstała z recyklingu. Do wyboru masz klasyczne płatki metaliczne i folie do złoceń w arkuszach.
Przy szkłach z motywami – na przykład motylkami – złoto dobrze wygląda na tle białej farby oraz na krawędziach obrazków. W ten sposób można zmiękczyć ostre linie wydruków i połączyć je z tłem.
Praca z klejem i płatkami do złoceń
Na wyschniętą farbę akrylową nanieś cienką warstwę kleju do złoceń. Użyj małego, płaskiego pędzelka i omijaj same ilustracje, jeśli chcesz je zostawić „czyste”. Gdy klej jest mokry, ma mleczny kolor. Po mniej więcej 15–20 minutach staje się przezroczysty i wtedy jest gotowy do przyklejania płatków.
Płatki złota delikatnie przykładaj w miejsca z klejem i omiataj miękkim pędzlem nadmiar. Im cieńsza warstwa kleju, tym więcej powstaje prześwitów, dzięki którym widać białe tło. Trochę grubsza, ale wciąż cienka warstwa sprawia, że płatki przyklejają się w całości. W ten sposób regulujesz intensywność złocenia.
Złota folia 3D na detale
Żeby podkreślić drobne elementy, takie jak skrzydełka motyli, dobrze jest sięgnąć po klej 3D w pisaku i folie dekoracyjne w arkuszach. Klej 3D po wyschnięciu tworzy lekko wypukłe linie, dzięki czemu złote kontury są wyczuwalne pod palcami.
Narysuj pisakiem kontury lub kropeczki, odczekaj, aż mleczny klej stanie się bezbarwny, a potem dociśnij arkusz złotej folii. Dobrze jest „wmasować” folię palcem w linię kleju, zwracając uwagę na każdą wypukłość. Po oderwaniu arkusza widać idealnie zaznaczone złote linie, które pięknie odbijają światło.
Jak zabezpieczyć złocenia?
Metaliczne dekoracje wymagają innego traktowania niż zwykła farba. Do ochrony złoconych fragmentów najlepiej nadaje się lakier rozpuszczalnikowy w połysku. Lakier na bazie wody może z czasem sprawić, że złoto zielenieje lub matowieje.
Po delikatnym omieceniu butelki z resztek płatków i kurzu, nanieś lakier pędzlem, omijając powierzchnie z efektem szronu. Ten fragment ma pozostać matowy. Po zakończeniu pracy pędzel od razu umyj w specjalnym solvencie lub rozpuszczalniku z terpentyną, inaczej zaschnie na twardo.
Złocenia na szkle zawsze zabezpieczaj lakierem rozpuszczalnikowym, inaczej metal potrafi zmienić barwę i stracić blask.
Jak patynować i postarzać decoupage na szkle?
Patyna, spękania i przetarcia sprawiają, że nowy przedmiot wygląda jak stara pamiątka. Na szkle te efekty są szczególnie interesujące, bo kontrastują z błyszczącą, gładką powierzchnią. Możesz postarzyć same krawędzie motywu, linie złocenia albo całe tło.
Przed użyciem patyny trzeba jednak dobrze przygotować pracę. Jej pigment lubi wnikać w niezabezpieczone warstwy, co na szkle często kończy się trwałymi plamami.
Patyna ciekła – jak jej używać?
Najpierw pokryj całą dekorowaną powierzchnię warstwą lakieru. Dopiero na tak zabezpieczone szkło nakładaj ciekłą patynę. Pędzlem obrysuj krawędzie obrazków, przejścia między złoceniem a efektem szronu albo wprowadź ją w zagłębienia reliefów z masy.
Nadmiar patyny można rozetrzeć pędzelkiem albo wytrzeć wilgotną chusteczką. Jeżeli efekt wydaje Ci się zbyt delikatny, dołóż kolejną odrobinę, aż uzyskasz satysfakcjonujące przyciemnienie. Ten etap dobrze jest wykonywać powoli, bo łatwiej dołożyć odrobinę produktu niż usuwać zbyt mocne zabrudzenia.
Spękania na szkle
Do uzyskania efektu spękań stosuje się preparaty jedno- lub dwuskładnikowe. Jednoskładnikowe medium nakłada się pomiędzy farbą a lakierem, natomiast dwuskładnikowe tworzy sieć wyraźnych pęknięć, które wypełnia się patyną lub olejem. Szkło reaguje na te środki inaczej niż drewno, więc warto najpierw przetestować je na małym fragmencie butelki czy talerzyka.
Po nałożeniu medium, gdy spękania już się pojawią, wcieraj w nie patynę lub ciemniejszą farbę. Nadmiar wycieraj chusteczką. Dzięki temu pęknięcia stają się wyraźne, a całość wygląda jak stara porcelana albo antyczna szkatułka.
Na szkle medium do spękań często pracuje intensywniej niż na drewnie. Lepiej nałożyć cieńszą warstwę i ewentualnie powtórzyć niż od razu przesadzić.
Jak dbać o gotowe dekoracje z decoupage na szkle?
Po tylu warstwach farb, klejów i lakierów naturalnie pojawia się pytanie o trwałość. Dobrze wykonany decoupage na szkle nie jest jednorazową ozdobą. Może towarzyszyć Ci długo, jeśli dasz wszystkim warstwom czas na utwardzenie i będziesz go traktować z rozsądną delikatnością.
Świeżo polakierowane szkło warto odstawić chociaż na kilka dni. Niektórzy przy większych projektach czekają nawet tydzień, zanim zaczną używać wazonu czy talerza. W tym czasie lakier nie tylko wysycha powierzchniowo, ale też twardnieje w głębi.
Mycie i użytkowanie
Ozdoby wykonane techniką decoupage najlepiej myć ręcznie. Zmywarka i bardzo gorąca woda mogą osłabić warstwy lakieru, szczególnie na krawędziach. Zewnętrzną stronę szkła wystarczy przetrzeć miękką stroną gąbki, bez ostrych drapaków.
Jeśli dekorujesz talerz przeznaczony wyłącznie do ekspozycji, nie musisz nakładać bardzo wielu warstw lakieru. Talerz na słodycze czy wazon często dotykany i myty wodą warto zabezpieczyć kilkoma dodatkowymi, cienkimi warstwami lakieru akrylowego.
Przy lakierowaniu lepiej nałożyć kilka cienkich warstw niż jedną grubą. Cienkie warstwy lakieru schną i utwardzają się równomiernie, a powierzchnia jest gładsza.
Na koniec możesz dodać drobne akcenty: metalowe serduszko na sznurku, woskowany sznurek z koralikami przy szyjce słoika, brokat na „śniegu” z pasty modelującej albo lekkie wyciski z masy przy korku. Te małe dodatki sprawiają, że Twoja praca wygląda jak gotowa dekoracja, a nie tylko pomalowana butelka.
